چکیده فارسی:مقاله حاضر، تحلیلی محتوایی از نگاه هفت دین زنده جهان (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودا، هندو، کنفسیوس و زرتشت) به قاعده زرین است. این قاعده در نگاه ادیان، شامل مولفه هایی چون «خود»، «دیگری» و «پسندیدن» است که با نگاه به روابط بین شخصی، از متدینان به هر یک از ادیان، عمل به آن مطالبه شده است. نگرش مطلوب ادیان، خود را در وضعیت وجودی دیگری دیدن یا از منظر دیگری به رفتار خود نگریستن بوده است. توجه به مولفه های مختلف این قاعده در گزارش ادیان، به ویژه مولفه «دیگری»، نشان می دهد که از منظر ادیان، مراعات قاعده زرین صرفا در برابر هم کیشان نیست و این قاعده در تراز یک قاعده همگانی و جهان شمول و صرف نظر از کیش و آئین خاصی، از سوی ادیان توصیه شده است. چکیده عربی:یقوم هذا البحث بعملیة تحلیل لمحتوی القاعدة الذهبیة من منظار سبعة أدیان إلهیة فی العالم (وهی الیهودیة، والمسیحیة، والإسلام، والبوذیة، والهندوسیة، والکونفوشیوسیة، والزرادشتیة). فی هذه الأدیان تشمل هذه القاعدة المکونات التالیة: الذات، والآخر، والرضا، حیث یدعو کل واحد من هذه الأدیان إلی العمل بهذه القاعدة فی العلاقات الشخصیة. النظرة التی تدعو إلیها الأدیان هی أن یضع الشخص نفسه فی موضع الآخر أو أن ینظر إلی سلوکه من منظار الآخر. الذی یترآی للعیان من خلال النظر إلی المکونات المختلفة لهذه القاعدة فی هذه الأدیان، وخاصة مکون «الآخر»، هو أن هذه الادیان لا تدعو أتباعها إلی الالتزام بهذه القاعدة الذهبیة ازاء أتباع دیانتهم فقط، وانما تجعل منها قاعدة عامة ومعیارا شمولیا یغض النظر عن الدین الذی ینتمی إلیه الآخر.

امروزه بسیاری از جنگ ها و خشونت ها به اسم اسلام و با انگیزه های اسلامی انجام می شود که بخشی از آن به دلیل باطل دانستن سایر مذاهب است. مسئلۀ این مقاله فهم و تحلیل نگاه اسلام به سایر ادیان است و اینکه بداند این نوع نگاه، چگونه و تا چه حد صلح و همزیستی را به دنبال دارد. پرسش اصلی مقاله این است مبانی صلح گرایانۀ اسلام در نگاه به سایر ادیان کدامند؟ مقصود از اسلام در این مقاله قرآن و سنت نبوی است که عمدۀ استنادات و استدلال های مقاله به آن هاست. در این مقاله سه مبنای مهمِ صلح گرایانه و صلح جویانۀ اسلام در مورد نوع نگاه به سایر ادیان و پیروان آن ها بحث شده که عبارتند از: اجباری نبودن دین یا اعتقادی خاص، محترم دانستن عمل هر کس طبق دین خود، و تفکیک حقانیت از واقعیت به عنوان یک چارچوب نظری برای فهم برخی آیات قرآن. ذیل هر کدام از مباحث دسته بندی هایی ارائه می شود. در این تحقیق از دو روش استفاده شده است، نخست روش تحلیل محتوای کیفی و دوم روش تحقیق پایه. نتایج مقاله نشان می دهد نگاه قرآن و سنت به سایر ادیان یک نگاه روشنگرانه و واقع بینانه است و نه تنها هیچ گونه جوازی برای ارتکاب خشونت به دست نمی دهد بلکه اساس مستحکمی برای صلح و همزیستی است.

یکی از ارکان اساسی ادیان الهی دعوت به ایمان نسبت به عوالم فراسوی ماده و عوالم غیبی است و تا این رکن اساسی تحقق نپذیرد، ایمان به دین و تعالیم آن میسر نمی باشد. بر این اساس، بررسی عوالم غیبی و اثبات آن ها از نظر عقل و برهان و نیز آیات و روایات و سایر کتب آسمانی در خور دقت و تامل است.آنچه در این نوشتار پرداخته شده، بررسی خصوصیات و ویژگی های عالم برزخ و حقایقی پیرامون این منزل هستی و اثبات آن از دیدگاه قرآن و عترت و روایات است؛ در ضمن نگاهی خواهیم داشت به آنچه در سایر ادیان آسمانی نسبت به این موضوع آمده است.

چکیده فارسی:در طول تاریخ درمورد چگونگی برخورد با مرتدان، سوالات جدی مطرح بوده و گفتگوهای بسیاری در مکاتب حقوقی ـ فقهی و کلامی صورت گرفته است این معنا پس از صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر که آزادی عقیدتی را حق طبیعی انسان ها دانسته، حالت جدی تری به خود گرفت و از آنجا که واکنش های خشن و شدید جزایی در مجازات مرتد، بیشتر در میان پیروان ادیان الهی گزارش شده است، عمده اعتراض ها تاکنون متوجه ادیان الهی بوده است.و حال آنکه نه تنها در شریعت اسلام، بلکه در شریعت یهود و مسیحیت نیز گناه کشتن هر انسانی که مرتکب قتل انسانی و یا عامل فسادی نبوده، معادل کشتن همه انسان ها و عظیم ترین خطا است.این مقاله درصدد اثبات آن است که نه تنها در اسلام، بلکه در هیچ آئین الهی دیگری مجازاتی غیرعادلانه نیامده و هر مرحله از خشونت، از ساحت قدس پیامبران الهی به دور است. چکیده عربی:اثیرت علی مدی التاریخ تساؤلات جذریة حول الموقف الذی ینبغی اتخاذه ازاء المرتد، وجرت نقاشات کثیرة فی المذاهب الحقوقیة والفقهیة والکلامیة حول هذا الموضوع. واتخذت هذه القضیة طابعاً اکثر جدیة فی اعقاب صدور المنشور العالمی لحقوق الانسان، الذی اعتبر حریة العقیدة من الحقوق الطبیعیة للانسان. وبما ان العقوبات التی یُطبّقها أتباع الأدیان السماویة ضد المرتد هی الأقسی والأشد، لذلک فان المؤاخذات قد توجهت حتی الآن نحو الأدیان الالهیة. فی الشریعة الاسلامیة، وحتی فی الشریعة الیهودیة والمسیحیة یُعتبر من اعظم الذنوب قتل أی إنسان فیما إذا لم یکن قتل إنساناً ولم یکن مصدراً للفساد. ومن یرتکب هذا العمل انما یرتکب اثماً عظیماً بل کأنّما قتل الناس جمیعاً. یرمی هذا البحث إلی اثبات انه لم ترد ایّة عقوبة مجحفة لا فی الاسلام ولا فی الأدیان السماویة الاخری، والانبیاء منزّهون عن أی اسلوب من اسالیب العنف.

قاعده طلایی در اخلاق ایجاب می کند که «دیگران را چون خویشتن دوست بداریم» یا «با دیگران آن گونه رفتار کنیم که دوست داریم با ما رفتار شود»، قاعده ای که گاه به صورت سلبی بیان می شود: «چیزی را که برای خود دوست نمی دارید برای دیگران نیز دوست نداشته باشید». اما این «دیگران» چه کسانی هستند؟ این آموزه ساده در دل خود پیچیدگی های فراوانی دارد. مفسران کتاب مقدس بر سر تفسیر این آموزه مشاجرات بسیار داشته اند. نزد برخی مفسران، «دیگران» صرفا به هم کیشان اشاره دارد و قاعده طلایی رفتار اخلاقی را صرفا با آنان لازم می دارد. در نزد گروهی دیگر، «دیگران» قدری عام تر تعریف می شود. مفسران عام گرا معتقدند کتاب مقدس رفتار اخلاقی و محبت در حق همه انسان ها را لازم شمرده است. در این میان مفسرانی هستند که با در نظر گرفتن درجاتی برای محبت، معتقدند محبت کامل فقط باید در حق هم کیشان صورت پذیرد و پایین ترین درجه محبت معطوف به ناهم کیشان است. این مقاله می کوشد دیدگاه الاهیاتی مسیحیت را درباره این مساله بکاود. برای بررسی دیدگاه های این دین به سراغ متون مقدس و منابع تفسیری آن رفته است.

پرواضح است که در جهان، ادیان بسیاری با باورها و خاستگاه های گوناگون وجود دارد. برای پیروان هر دینی نسبت به ادیان دیگر پرسش هایی بنیادین مطرح است از قبیل: حقانیت آن ادیان، نجات اخروی و چگونگی تعامل با پیروان آن. در این باره چهار رویکرد مشهور وجود دارد: ابطال گرایی، انحصارگرایی، شمول گرایی و کثرت گرایی. کثرت گرایی از موضوع های مهم فلسفی‏ دوران معاصر است که به حوزه های متعددی همچون دین، سیاست، فرهنگ، جامعه شناسی، اخلاق و ... تسری‏ یافته است. در این میان کثرت گرایی دینی -که نخستین بار در آرای جان هیک، فیلسوف معاصر مطرح شد- اهمیتی ویژه ‏ دارد. کثرت گرایی دینی هنجاری، پاسخی به پرسش چگونگی همزیستی با پیروان ادیان دیگر است. بر پایه این نظریه باید با آنان رفتاری با احترام و مدارا داشت. اسلام کسی را به پذیرفتن دین مجبور نمی داند و نیک زیستی را با ناهمکیشان، چه دیندار باشند و چه بی دین، به گونه واقعی و گسترده آن پذیرفته و بر آن بسیار سفارش کرده است. اگر کافران و مشرکان با مومنان سر جنگ نداشته باشند و حقوق آنان را نادیده نگیرند، مومنان نیز حق هیچ گونه برخورد ناخوشایند با آنان را ندارند. حتی اگر آنان با مومنان وارد جنگ شوند نیز، قرآن کریم مومنان را به، از اندازه نگذشتن، فرمان داده است.

مدیریت، از مهم ترین اصول در زندگی فردی و اجتماعی است؛ چرا که مدیریت صحیح و کار آمد موجبات شکوفایی استعدادها و سرمایه های مادی، معنوی و انسانی را مهیا کرده و به موازات آن رشد، تکامل و توسعه همه جانبه به جریان خواهد افتاد.در آموزه های دینی نیز به این اصل مهم توجه و تاکید شده است. چه در آیات قرآن و چه در روایات با معرفی الگوهایی به شرایط مدیریت صحیح اشاره شده است، تا کسانی که می خواهند مدیریت جامعه را بر عهده بگیرند، ضمن برخورداری از آن شرایط، از الگوهای الهی پیروی نمایند. در این پژوهش تلاش براین است تا به سیره مدیریتی پیامبر (ص) در مواجهه با اهل کتاب بپردازیم، انسانی که آخرین هدایت کننده بشر به سوی سعادت و حاصل آخرین پیام رهایی انسان از تاریکی ها به سوی روشنایی مطلق است.

سیکهیزم، آئینی که تا به امروز برای ادامه اندیشه ها و تفکرات بنیانگذارش، در ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تلاش فراوان می نماید و توانسته است نه تنها در هند بلکه در سایر ملل، جایگاه دینی و اجتماعی را برای گسترش این دین باز نماید، چرا بر خلاف سایر آئین های هند، تا به امروز سیکهیزم به عنوان دینی بزرگ شناخته شده است؟ اگر نگاهی به ادیان هند داشته باشیم، به راحتی در یک مقایسه تطبیقی می توان به این موضوع پرداخت که بررسی جنبه های تاریخی-اجتماعی و اعتقادات دینی هندوئیزم، جاینیزم و بودیزم نشان می دهند که تفکرات این ادیان در شکل گیری ساختار دینی سیک در جنبه های مختلف موثر بوده است. اعتقاد به چهار باور بنیادی یعنی طبقات، خدایان، کتاب مقدس و سمساره یا تناسخ درادیان بزرگ هند، تفکر جدیدی را در باورهای مردم هند گشود که ما امروز آن را به عنوان دین سیک در جهان می شناسیم. در این مقاله تلاش شده است تا با نگاهی به تاریخ تفکر دینی و اعتقادات ادیان بزرگ، تحولات این دین را در مقایسه با سایر ادیان مورد بررسی قرار دهیم.

در فرهنگ و سیره رضوی که ترجمان وحی الهی است، ادیان آسمانی با همه جلوه های تاریخیشان ماهیت واحد دارند. با وجود این، تحریف ادیان از مسیر اصلی و حقیقی خود که در طول تاریخ و به دست حکام فرصت طلب صورت گرفته است، باعث شده تا در برخی از اصول از یکدیگر فاصله بگیرند. آنچه امروزه جهان بشری به شدت به آن نیازمند است، تعامل و گفت و گوی ادیان برای کم کردن فاصله های موجود، تالیف قلوب پیروان آن ها و یک سو نمودن حرکت انسان ها به سوی سعادت است. بر همین اساس، قرآن کریم خطاب به پیامبر (ع) می فرماید: «ما تو را برای سعادت همه انسان ها مبعوث کردیم»؛ زیرا یکی از ویژگی های منحصر به فرد دین اسلام، جهانی بودن و تعلق آن به همه انسان ها از هر نژاد و آیینی است. امام رضا (ع) با توجه به موقعیت خاص خود در دوران ولایتعهدی، گامی موثر برای رفع اختلافات، آشکار ساختن نواقص موجود در ادیان تحریف شده و اثبات حقانیت اسلام برداشتند و می توان گفت ایشان از جمله شخصیت هایی هستند که باب گفت و گوی ادیان را در جامعه اسلامی باز کردند. نمود بارز این پدیده را می توان در مناظرات امام با جاثلیق، راس الجالوت، هربذ، عمران صابی و عده ای از علما و سران برهمن مشاهده کرد.در این مقاله برآنیم تا با روش توصیفی تحلیلی، به بررسی سبک ارتباطی امام رضا (ع) با پیروان ادیان مختلف به ویژه سیره ایشان در مناظرات بپردازیم.